W dniu 9 grudnia 2014 roku mieliśmy przyjemność gościć dr hab. Kazimierza Michała Ujazdowskiego.Z tej okazji odbyło się seminarium z udziałem gościa, poświęcone ustrojowi V Republiki Francuskiej, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii ideowych, historycznych i konstytucyjnych.

Kazimierz Michał Ujazdowski (1964), nauczyciel akademicki, doktor nauk prawnych, polityk konserwatywny. Związany z Uniwersytetem Łódzkim (adiunkt w Katedrze Doktryn Polityczno-Prawnych Wydziału Prawa UŁ i członek zespołu Centrum Myśli Polityczno-Prawnej im. Alexisa de Tocqueville’a). Zajmuje się myślą konserwatywną i zagadnieniami ustrojowymi. Wydał m.in. „Równi i równiejsi. Rzecz o związkach zawodowych w Polsce” (Warszawa 1993, wraz z Rafałem Matyją), „Prawica dla wszystkich” (Warszawa 1995), „Żywotność konserwatyzmu. Idee polityczne Adolfa Bocheńskiego” (Warszawa 2005) i „Batalia o instytucje” (Kraków 2008). Jest członkiem Komitetu Politycznego Prawa i Sprawiedliwości. Był posłem  I, III, IV, V, VI i VII kadencji. W latach 2004-2005 był wicemarszałkiem Sejmu. Dwukrotnie sprawował funkcję ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Obecnie sprawuje mandat Posła do Parlamentu Europejskiego.

Tematem spotkania była książka dr hab. Kazimierza Michała Ujazdowskiego zatytułowana „V Republika Francuska. Idee, konstytucja, interpretacje”. Szanowny gość przedstawił zainteresowanym szereg zagadnień historycznych, społecznych, politycznych oraz prawnych dotyczących ustroju i funkcjonowania V Republiki Francuskiej.

Okazało się, że we Francji, bez wątpienia należącej przecież do kręgu zachodniej cywilizacji, wykrystalizowała się konstytucyjna kultura prawna w znacznym stopniu odstająca od norm pozostałych państw europejskich. System ten opiera się na specyficznie rozumianej suwerenności narodowej uformowanej przez myśl Jana Jakuba Rousseau a także idei niepodzielności i laickości republiki. Korzenie obu tych idei mają z pewnością swój rodowód w Wielkiej Rewolucji Francuskiej, będącej ewenementem w historii Europy, co musi mieć niemałe znaczenie z punktu widzenia odrębności ustroju V Republiki. Cytując pracę habilitacyjną Pana Profesora Ujazdowskiego „Tę odrębność znakomicie uchwycił François Furet, gdy twierdził, że republika w rozumieniu francuskiej tradycji intelektualnej uformowała się w pełni w ostatnich dwóch dekadach XIX wieku, gdy Rewolucja „dopłynęła do portu” i została zinstytucjonalizowana”.
W trakcie dyskusji nad źródłami instytucji ustrojowych V Republiki prof. podkreślił, że duże znaczenie dla ich formy miała również rzeczywistość w której były tworzone. Chodzi mianowicie o poglądy Charlesa de Gaulle’a i prawników, którzy urzeczywistniali Konstytucję, czyli René Capitanta i Michela Debré. Duży wpływ miała też myśl Carré de Malberga. To dzięki ich pracy zarówno prawnej jak i ideowej Republika otrzymała taki, a nie inny kształt.
Na seminarium nie mogło też zabraknąć ciągle powracającego tematu ewentualnej monarchii konstytucyjnej, nad wprowadzeniem której zastanawiali się podobno twórcy V Republiki. Profesor Ujazdowski podkreślił jednak, że V Republika nie mogła powstać jako monarchia republikańska. Niezależnie od monarchistycznych tradycji w rodzinie de Gaulle’a należy pamiętać, że republika we Francji kształtowała się w ciągłym konflikcie z monarchią. Pomimo porażki idei monarchistycznej trzeba zauważyć, że pozycja prezydenta w Republice Francuskiej jest niezwykle silna. Najsilniejsza w całej Europie. Jest to właśnie jedna z cech charakterystycznych ustroju francuskiego, który dziś popularnie nazywa się ustrojem „pół-prezydenckim”.
Bardzo ciekawym wątkiem było też stwierdzenie, że sam de Gaulle nie pretendował do stworzenia uniwersalnego systemu – a raczej regionalnego – dopasowanego do warunków w jakich ma działać. Jako gorący patriota narodowy chciał stworzyć ustrój „szyty na miarę powojennej Francji”.

Fundacja

Europejskiej Kultury Prawnej