Fundacja Europejskiej Kultury Prawnej

HISTORIA I TEORIA PRAWA

PRAWO PUBLICZNE

PRAWO PRYWATNE

PODZIAŁ WEDŁUG PAŃSTW

Zmiany w Wymiarze Sprawiedliwości

Zmiany w Wymiarze Sprawiedliwości

W ostatnim czasie obserwujemy szereg zmian w Ministerstwie Sprawiedliwości. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy – Prawo o prokuraturze, uchwalonej 28 stycznia 2016 r. Minister Sprawiedliwości – Zbigniew Ziobro – został również nowym Prokuratorem Generalnym. Podobna sytuacja miała miejsce również w latach 2005-2007, za czasów poprzednich rządów PIS-u.

Jak twierdzi Premier PR Beata Szydło: „dzięki takiemu połączeniu funkcji, obywatele mają odzyskać zaufanie do wymiaru sprawiedliwości” [TVP Info, Konferencja Prasowa]. Z kolei zdaniem Prezydenta RP Andrzeja Dudy ma to się przyczynić do: „[…] zwiększenia skuteczności działań państwa w ochronie obywateli” [http://wiadomosci.onet.pl/kraj/…].

Połączenie tych ważnych funkcji jest jednym z postanowień obrad Okrągłego Stołu z 1989 roku, mającym na celu uzyskanie kontroli parlamentu nad prokuraturą. Za podstawowe przyczyny wprowadzenia ustawy z dnia 31 marca 2010 roku w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów oraz innych działów administracji w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury, dotyczącej przede wszystkim rozdzielenia funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości, uznaje się zwiększenie niezależności Prokuratury. Miało to uodpornić ją jak i zarazem samych prokuratorów na wpływy polityczne ze strony władzy wykonawczej. Prokuratura mogła od tej pory m.in. samodzielnie wszcząć postępowanie śledcze. Zdaniem Platformy Obywatelskiej reforma ta miała także przetrzeć drogę dla dalszych reform i zmodernizowania działalności Prokuratury Generalnej. Po wprowadzeniu w życie ustawy w 2010 roku nowym Prokuratorem Generalnym został Andrzej Seremet. [http://polska.newsweek.pl/…html].

W ostatnim czasie, wraz ze zmianami legislacyjnymi, doszło również do zmian osobowych – Premier Beata Szydło powołała na wniosek Zbigniewa Ziobro nowego zastępcę Prokuratora Generalnego – Bogdana Święczkowskiego, który w 2005 roku kandydował na stanowisko Prokuratora Generalnego. Wiceprokuratorem generalnym ds. przestępczości zorganizowanej i korupcji został Marek Pasionek. Trzema pozostałymi zastępcami Prokuratora Generalnego zostali: Robert Hernand, Krzysztof Sierak oraz Dariusz Gabrel.

Pod rządami nowej ustawy o prokuraturze (art. 13) Zbigniew Ziobro będzie miał władzę nad: pionem śledczym Instytutu Pamięci Narodowej, Prokuraturą Wojskową oraz bezpośrednią kontrolę nad śledztwem dotyczącym Katastrofy Smoleńskiej. Prokurator Generalny oraz nni upoważnieni przez niego prokuratorzy nie będą mogli zostać ukarani za działania niezgodne z prawem, jeżeli działali w interesie publicznym lub na rzecz bezpieczeństwa państwa.

Ponadto struktura organizacyjna Prokuratury również doznała sporych przeobrażeń. W miejsce Prokuratury Generalnej ma powstać Prokuratura Krajowa. Dojdzie także do zmian kierowniczych oraz zniesiona zostaje kadencyjność urzędów. Dotychczasowe dochodzenia dyscyplinarne, prowadzone wobec prokuratorów mają stać się jawne, zostaną także wprowadzone oświadczenia majątkowe. Od 4 kwietnia tego roku przewiduje się likwidację dotychczas odrębnej Prokuratury Wojskowej.

Istnieją też plany dotyczące zmiany w strukturze sądów, a konkretnie zniesienia sądów apelacyjnych lub sądów rejonowych [http://wyborcza.pl…dzien-ziobry.html]. Minister Sprawiedliwości ma uzyskać większą władzę i kontrolę nad sądami. Planuje się podniesienie wymaganego wieku dla kandydatów na stanowisko sędziowskie do 35 lat. Ponadto małe sądy mają zostać połączone, a duże rozdzielone tak, aby w każdym było mniej więcej od 60 do 80 sędziów. Celem rzeczonych zmian jest zwiększenie efektywności i sprawności prac sądów. Choć można usłyszeć sporo pozytywnych głosów na temat tych zmian, to z drugiej strony liczni, sceptycznie do nich nastawieni, przypominają fiasko reformy Jarosława Gowina. Reforma Jarosława Gowina z 1 stycznia 2013 roku dotyczyła likwidacji sądów rejonowych, co miało się przyczynić do usprawnienia pracy pozostałych sądów.

Minister Sprawiedliwości rozszerzył też zakres przysługujących mu instrumentów, dzięki zmianom dokonanym w prawie karnym. Od teraz legalnymi dowodami stają się nagrania pochodzące z podsłuchów czy ze specjalnych operacji, przeprowadzanych z naruszeniem przepisów. Zwiększono także uprawniania funkcjonariuszy służb specjalnych, którzy od teraz mają prawo do inwigilowania Internetu. Zgodnie z nową ustawą przyznano im uprawnienia nie tylko do przeglądania stron internetowych, na które logowali się użytkownicy sieci, ale także do przeglądania całej aktywności użytkownika, od momentu kiedy rozpoczęła się transmisja danych. Funkcjonariusze uzyskali również dostęp do korespondencji użytkowników [http://polska.newsweek.pl/…html].

11 marca 2016 r. został zniesiony proces kontradyktoryjny. Według Waldemara Budy, posła PiS, reforma z lipca 2015 roku dokonująca szeregu istotnych zmian w procedurze karnej, nie sprawdza się. Proces kontradyktoryjny miał sprawić, że sędzia stanie się obserwatorem toczącego się postępowania, nie będzie zaś zbierał dowodów czy przesłuchiwał świadków, bowiem te uprawnienia zostały przekazane prokuraturze. Poseł argumentuje, że  reforma z lipca 2015 roku nie jest efektywna, i przyczyni się do coraz większej liczby uniewinnień [http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly…html].

Wprowadzone zmiany są realizacją postulatów zawartych w kampanii PiS – u. Od teraz Zbigniew Ziobro, jako Minister Sprawiedliwości i zarazem Prokurator Generalny ma przede wszystkim bezpośredni wpływ na struktury śledcze IPN oraz na najważniejsze dochodzenie w państwie dotyczące Katastrofy Smoleńskiej. Pozostałe zmiany dotyczące przeobrażenia struktury i funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości mają na celu zwiększenie efektywności i skuteczności działania. Od teraz, zdaniem przedstawicieli PiS – u, sądy mają rozstrzygać więcej spraw, a procesy mają być bardziej przystępne.

Autor: Marta Włodarz

 

Literatura:

Wiadomości Onet, Połączenie funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego. Duda podpisał ustawę., dostęp 12 marca 2016

http://wiadomosci.onet.pl/kraj/polaczenie-funkcji-ministra-sprawiedliwosci-i-prokuratora-generalnego-duda-podpisal/e9kv12

Gazeta Wyborcza, Dzień Ziobry, dostęp 12 marca 2016

http://wyborcza.pl/1,75968,19715722,dzien-ziobry.html

Newsweek Polska, Co przyniosło rozdzielenie ministerstwa od prokuratury ?, dostęp 19 marca 2016

http://polska.newsweek.pl/co-przynioslo-rozdzielenie-ministerstwa-od-prokuratury,86135,1,1.html

Newsweek Polska, Co mogą służby specjalne? Nowe zasady wchodzą w życie, dostęp 12 marca 2016

http://polska.newsweek.pl/ustawa-pis-o-inwigilacji-uchwalona-jakie-dane-moze-pobierac-policja,artykuly,377422,1.html

Gazeta Prawna,  Jaki: Reforma procesu kontradyktoryjnego jest konieczna, dostęp 12 marca 2016

http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/927033,reforma-procesu-kontradyktoryjnego-jaki.html

 

Źródła multimedialne:

TVP Info, Konferencja Prasowa Premier RP Beaty Szydło i Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry, dostęp 04.03.2016

Pozostaw komentarz