Fundacja Europejskiej Kultury Prawnej

HISTORIA I TEORIA PRAWA

PRAWO PUBLICZNE

PRAWO PRYWATNE

PODZIAŁ WEDŁUG PAŃSTW

„O chilijskim systemie prawnym” – podróż do Ameryki Łacińskiej z Marię Gabrielę Vasquez Moncayo

„O chilijskim systemie prawnym” – podróż do Ameryki Łacińskiej z Marię Gabrielę Vasquez Moncayo

W czwartek (20 kwietnia 2017 r.) w budynku B Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii w ramach działalności Koła Naukowego Europejskiej Kultury Prawnej odbył się wykład dotyczący tematyki, w prawdzie odległej geograficznie, ale posiadającej wiele punktów stycznych z polską sferą prawną, pod tytułem „O chilijskim systemie prawnym”.

Został przeprowadzony przez pochodzącą z Chile, prawniczkę, absolwentkę Uniwersytetu Chilijskiego i koordynatorkę projektu Warsaw Latin Convention w Chile – Marię Gabrielę Vasquez Moncayo. Maria jako polonofil, aktualnie uczy się polskiego, ale zdecydowała się na wygłoszenie wykładu w języku angielskim.

Prezentacja przedstawiona przez prelegentkę podzielona była na trzy osobne segmenty – pierwszy dotyczący podstawowych danych dotyczących Chile, kolejny zatytułowane „Relacji Chile z Polską” – występujących między naszymi krajami połączeń oraz możliwości założenia przez osoby z Polski działalności gospodarczej w Chile oraz porównanie obu systemów ze względów gospodarczych.

Chile ma dwa razy większą powierzchnie niż Polska oraz dwukrotnie mniejszą ilość mieszkańców, zaś 89 % z nich to ludność zamieszkująca ośrodki miejskie. Jest to także jedyne państwo, które leży jednocześnie na trzech różnych kontentych, z powodu wysp oddalonych od wybrzeża i części terytorium położonej na Antarktydzie. Natomiast system prawny w Chile, jako byłej kolonii hiszpańskiej, zalicza się do systemów kontynentalnych.

Po nakreśleniu tych faktów dotyczących geografii Chile, Maria zaprezentowała strukturę sądów funkcjonujących w Chile. Na ich szczycie stoi Sąd Najwyższy, będący podobnie jak w Polsce sądem kasacyjnym. Na niższym szczeblu hierarchii sądowej znajduje się siedemnaście sądów apelacyjnych. Jest ich więcej niż regionów w Chile (15), ponieważ region Santiago – stolicy Chile, będący ogromnym skupiskiem ludności , podzielono dla tego celu na mniejsze części.

Sądami o największym znaczeniu praktycznym są – Juzgados civiles – rozpatrujące sprawy cywilne. Od niedawna istnieją w Chile również sądy opiekuńcze oraz utworzony został drugi rodzaj sądów pracy.

Istnieją także mniejsze jednostki sądowe – Comunas, które funkcjonują w małych miejscowościach, gdzie ilość mieszkańców jest znikoma. Łączą one w sobie, ze względów praktycznych, różne rodzaje sądów.

W 2000 roku zreformowane zostały także sądy kryminalne. Sprawy o mniejszej wadze rozpatrywane są początkowo w Juzgados de garantia, gdzie sprawa rozpatrywana jest przez jednego sędziego. Dopiero przy poważniejszych czynach, zagrożonych większą odpowiedzialnością karną, sprawa przenoszona jest do innego sądu, gdzie rozpatrywana jest w składzie trzyosobowym, a od jego wyroku nie przysługuje już apelacja.

Maria scharakteryzowała również najważniejsze akty prawne obowiązujące w systemie cywilnym. Pierwszym z nich, i z pewnością najważniejszym, a na pewno najbardziej poważanym przez samych Chilijczyków ,jest Kodeks Cywilny, który ,jak podkreślała sama prelegentka, jest prawdziwym dziełem sztuki.

Jego twórcą jest Andreas Bello, a sam Kodeks obowiązuje już od 1 stycznia 1857 roku i był od tego czasu zreformowany 44 razy. Inspiracją do jego stworzenia była kodyfikacja napoleońska, lecz nie tylko, ponieważ zawiera on także fragmenty wzorowane na treści niemieckiego BGB. Jego podwaliny stanowi zaś prawo rzymskie.

Kolejnym ważnym aktem jest Kodeks Handlowy, posiadający równie ciekawą i długą historię. Stworzony został przez Jose Gabriel Ocampo z Argentyny, który poproszony został o jego napisanie, co zajęło mu około piętnastu lat życia, przez które podjął się badaniom prawnoporównawczym i na tej analizie oparł swoje dzieło. Wszedł on w życie dziesięć lat po kodeksie cywilnym, lecz reformowany był jedynie 15 razy.

Stojąca na szczycie hierarchii aktów prawnych Konstytucja Chile należy do aktów bardzo kontrowersyjnych z powodu sytuacji politycznej w czasie, której została uchwalona – w czasie trwającej dyktatury Pinocheta w roku 1981 roku. Po obaleniu jego rządów, podjęto się jej nowelizacji, ale nie doszło do jej uchylenia, choć kolejne władze deklarują chęć jej zmiany (również w tym roku z powodu wyborów parlamentarnych). Ważna reforma przeprowadzona została natomiast w 2005 roku, kiedy to nadano Prezydentowi uprawnienia do odwoływania Naczelnego Zwierzchnika Sił Zbrojnych i zniesiono dożywotnie piastowanie urzędu senatorskiego.

Najważniejsze zmiany w prawie chilijskim, jakie ostatnio miały miejsce, to według Marii – w 2014 roku wprowadzenie nowego prawa dotyczącego wypłacalności, wzorowanego na idei amerykańskiej, która chroni spółki przed konsekwencjami bankructwa i pomaga im w odbudowie kapitału oraz reforma podatkowa, zmieniająca dotychczasową praktykę m.in. umów rządowych z inwestorami dotyczących nadmiernych i zbyt długotrwałych ulg podatkowych.

Przeprowadzona została także reforma szkolnictwa, w Chile szkoły wyższe są bowiem płatne, dlatego też potrzebne było stworzenie systemu prawnego wspomagającego młodych ludzi w opłacaniu nauki oraz związana pośrednio m.in. z polską firmą działającą na chilijskim rynku KGHM – reforma prawa pracy.

Kolejna część wykładu dot. relacji polsko- chilisjkich rozpoczęła się krótkim porównaniem obu państw. Jedną z konkluzji był fakt, w oparciu o Gini Index (Chile – 50,4 , Polska – 32), iż Polska jest państwem o mniejszych dysproporcjach majątkowych.

Głównymi ośrodkami tej współpracy są natomiast ambasady, przedstawicielstwa, stowarzyszenia t.j. Prochile – promujące Chile za granicą oraz organizacje studenckie – Warsaw Latin Convetion ( do którego należy prelegentka).

Maria przedstawiła także schemat, w jaki sposób, my jako Polacy, może w prosty sposób otworzyć oddział naszej firmy w Chile. Zaprezentowała również porównanie procesu zakładania własnej działalności według obowiązującego prawa polskiego oraz chilijskiego.

W tym zestawieniu skonfrontowana została m.in. Embresa individual de responsabildad limitada – odpowiedniczka polskiej jednoosobowej działalności gospodarczej. Różniąca się od niej jednak tym, że jej założyciel nie odpowiada całym swoim majątkiem za jej zobowiązania.

Kolejne porównane zostały spółki akcyjne, w których główną różnicą okazał się brak wymogu minimalnego kapitału początkowego w prawie chilijskim , zestawiony z minimalnym kapitałem w wysokości 100 tysięcy złoty w Polsce.

Następnie Maria zaprezentowała nowy rodzaj spółki, który został wprowadzony w jej rodzimym kraju, a który zastąpił spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością -Sociedad per acciones. Jest to jej zdaniem perfekcyjny od strony przedsiębiorcy model, który jest bardzo prosty, dostępny również dla osób fizycznych i ograniczający ponoszą odpowiedzialność, a nie wymagający żadnego minimalnego kapitału.

W dalszej części przybliżona została reforma podatkowa, która wprowadzona została w roku 2014 oraz jej konsekwencje oraz związane z nią kontrowersje.

Kończąc tą część prezentacji Maria zaprezentowała polskie firmy, które są widoczne na chilijskim rynku t.j. Inglot, Jeżyki, Ziaja, Wyborowa i KGHM.

W ostatniej części wykładu przeznaczonym na pytania od słuchaczy, poruszony został parokrotnie temat samego Kodeksu Cywilnego, tego jak „radzi sobie” z biegiem czasu, czy nie powoduje to jego nieprzystawalności do aktualnego sytuacji społecznej i gospodarczej. Maria potwierdziła, iż oczywiście da się znaleźć w nim przepisy, które brzmią dzisiaj nierealnie np. regulują status gołębia, uciekającego na posiadłość sąsiada, ale jest to dzieło na tyle precyzyjne, że wytrzymuje, z drobnymi zmianami, próbę czasu. Ostatnią reformą wprowadzoną do kodeksu była natomiast regulacja dotycząca związków osób tej samej płci.

Kolejną nurtującą słuchających kwestią dotyczącą dzieła Andreasa Belli był fakt naukowości twierdzeń o jego historii. Jest to temat interesujący z perspektywy ostatnich odkryć dotyczących Kodeksu z Luizjany, który jak dotąd sądzono, bazować miał na Code Civile. Ostatnie badania wykazały, jednak jego inspiracje wcześniejszymi jeszcze regulacjami hiszpańskimi. Maria przyznała, że to przekonanie doktryny nie wynika, jedynie z podobieństw regulacji chilijskiej do francuskiej, ale także z idei niepodległościowych, jakie przyniosła Rewolucja Francuska i rządy Napoleona do Chile, a także jako przeciwwaga w stosunku do kolonialnego historii Chile i Hiszpanii.

Dziękujemy za liczne uczestnictwo i zapraszamy na kolejne wykłady organizowane przez Koło Naukowe Europejskiej Kultury Prawnej.

Facebook – https://www.facebook.com/europeanlegalculture/?ref=ts&fref=ts

Krystyna Rogala

Pozostaw komentarz